"Chú Cuội ngồi gốc cây đa,
Để trâu ăn lúa, gọi cha ời ời..."
Cứ mỗi độ giữa thu, có một nỗi nhớ không tên cứ dắt díu ta quay về với những mùa trăng cũ, về với góc sân nhà và tiếng cười trong trẻo của tuổi thơ.
Trung thu của những đứa trẻ làng quê nghèo chúng tôi bắt đầu từ những buổi chiều tụm năm tụm bảy đi chặt mấy đốt tre già, hì hục vót nan cho thật mượt rồi uốn thành hình ông sao năm cánh. Dăm tờ giấy bóng kính đỏ dán keo vôi, bôi mòn vẹt cả nhựa mít, đứa nào đứa nấy lấm lem. Chiếc đèn lồng sực mùi keo, nhựa dính, nhưng hễ thắp nến lên là sáng bừng cả một khoảng sân.
Mâm cỗ trông trăng hồi ấy cũng mộc mạc hay nói đúng hơn là đơn sơ. Chẳng có kẹo bánh ngoại nhập hay mâm cao cỗ đầy, chỉ có dăm ba quả hồng ngâm đỏ mọng vừa hái ở góc vườn, trái bưởi diễn da nhăn nheo được mẹ tách từng múi trắng ngần rồi tỉ mẩn xếp xòe đều như cánh hoa bên nải chuối tiêu trứng cuốc thơm lừng. Góc sân đất nện quét dọn sạch sẽ, dăm chiếc ghế đẩu tre nhỏ xíu vây quanh, thế là thành một đêm hội rằm tưng bừng ngập tràn tiếng cười giòn tan.
Đêm Rằm tháng Tám bầu trời cao vời vợi, trong veo ôm lấy vầng trăng tròn vành vạnh. Trăng thu như một chiếc gương bạc khổng lồ lơ lửng trên ngọn tre làng, hiền hậu và ấm áp như vòng tay của bà, của mẹ. Tiếng trẻ con í ới gọi nhau chạy khắp các ngõ xóm, tiếng trống tùng cheng dồn dập nhịp nhàng theo bước chân múa lân của mấy đứa lớn. Đứa nào đứa nấy mặt mũi nhem nhuốc mồ hôi, chân sáo không chịu ngồi yên một chỗ. Và đâu đó trong làn gió thoang thoảng phảng phất mùi hoa bưởi nhà ai đưa hương ngào ngạt.
Và ở đó, hình bóng chú Cuội ngồi buồn thiu dưới gốc cây đa chính là tuổi thơ, là cả một bầu trời kí ức mà chúng ta mang theo suốt cả cuộc đời. Câu thơ chòng chành như tiếng nói trẻ thơ nhưng sao lại chứa đầy nỗi niềm tha hương. Chú Cuội bỏ làng, bỏ xóm, bỏ cả làn khói bếp ấm nồng chịu nỗi cô đơn một mình trên cung trăng cao vút. Để rồi mỗi khi trăng sáng nhất, tiếng gọi "cha ời ời" giữa khoảng không bao la ấy lại hóa thành nỗi nhớ nhà đến xé lòng.
Hóa ra, cung trăng có đẹp đến mấy, vàng son đến mấy, cũng chẳng thể khỏa lấp được khao khát được thuộc về một mái nhà. Chú Cuội trên trăng cũng giống như những đứa trẻ chúng ta ngày trưởng thành. Chúng bôn ba phương trời, bước qua bao nhiêu mùa trăng, đạt được bao nhiêu thành tựu, nhưng cứ mỗi bận rằm tháng Tám ngước nhìn lên cao, lòng lại dâng lên một nỗi quay quắt, thèm được bé lại, thèm tiếng gọi mẹ cha, thèm một mâm cơm gia đình sum họp.
Trung thu chưa bao giờ là ngày hội của riêng con trẻ. Đó là cái cớ mộc mạc nhất để những người lớn mỏi mệt sau chuỗi ngày bươn chải được phép nghỉ ngơi. Được chậm chạp pha một ấm trà xanh chát đượm, cắt một miếng bánh dẻo đậu xanh ngọt xắt, và ngồi lặng lẽ bên những người thân yêu. Thế giới ngoài kia có đổi thay thế nào đi nữa, nhịp sống có cuốn ta đi xa đến đâu, thì vầng trăng Rằm tháng Tám vẫn ở đó, lặng lẽ soi rọi vào tâm hồn mỗi người. Để ta biết nâng niu những gì đang có, biết xót xa cho những khoảng trống cần được lấp đầy, và để thấy lòng mình dịu lại sau những giông bão cuộc đời.
Đêm nay, trăng đã sáng ngoài hiên. Mong bạn tìm được một góc nhỏ bình an, ngước nhìn vầng trăng tròn và trong trẻo trên cao, để thấy mình được ôm ấp trọn vẹn trong hơi ấm của tình thân và sự trở về.
Văn hoá Việt Nam bình dị như thế đó...
Sẵn sàng cho hành trình?
