Về miền cát bỏng Hàm Tân nếm thanh long mát lành.
Bình Thuận chỉ có hai mùa: mùa nóng và mùa còn lại rất nóng - đó là lời của một người bạn sinh ra và lớn lên nơi đây trả lời khi tôi hỏi về vùng đất này.
Đặt chân đến Hàm Tân những ngày chói nắng, cái nóng quất vào mặt rát rụa, gió mang theo vị mặn chát của biển cả và bụi cát li ti bám đầy trên nếp áo. Giữa dải đất mà nắng như vắt kiệt từng giọt nước, người ta dễ nghĩ đến sự khô khốc, kiệt cùng. Nhưng kỳ diệu thay, chính trên cái nền cát bỏng cháy ấy, những mầm xanh thanh long vẫn lẳng lặng vươn lên, kiêu hãnh và mọng ướt.
Người nông dân Hàm Tân không dùng những mỹ từ để nói về quê hương mình. Với họ, đất đai và khí hậu là cuộc sinh tồn khốc liệt. Hơn 26.000 ha thanh long trải dài khắp Bình Thuận là bấy nhiêu mồ hôi gánh nước bón phân, là những đêm thức trắng chong đèn làm trái vụ. Có một sự tình cờ hy hữu mà người dân nơi đây vẫn thường kể lại. Vào khoảng thời gian cận Tết những năm 1990, gia đình ông Trần Văn Hai nuôi lứa vịt tại khu vườn sau nhà. Để sưởi ấm và canh giữ đàn vịt đẻ trứng trong đêm, ông cho thắp một bóng đèn sợi đốt treo sát khu vực chuồng. Vô tình, chuồng vịt lại nằm ngay bên cạnh mấy trụ thanh long. Sau một thời gian liên tục thắp sáng đêm, ông vỡ òa nhận ra những nhánh thanh long nhận ánh sáng từ bóng đèn tròn đó đơm hoa và kết trái rực rỡ, trong khi toàn bộ phần còn lại của vườn cây đang ở giai đoạn nghỉ trái vụ.
Từ quan sát ngẫu nhiên này, ông Hai cùng người dân địa phương thử nghiệm đem bóng đèn thắp ra toàn bộ vườn thanh long, mở đầu cho kỹ thuật chong đèn kích thích thanh long ra hoa trái vụ, từ đây tạo bước ngoặt làm thay đổi hoàn toàn sinh kế của người nông dân Bình Thuận. Giờ đây, những ngọn đèn bóng LED tiết kiệm điện thắp sáng đêm Hàm Tân không chỉ là kỹ thuật canh tác đạt năng suất 20 - 22 tấn/ha, mà là nhịp đập sinh học của cả một vùng đất không chịu đầu hàng số phận.
Đi giữa những hàng trụ thanh long thẳng tắp khi hoàng hôn buông xuống, cái gắt gao của một ngày nẵng cháy nhường chỗ cho luồng gió mát từ biển La Gi tràn về. Đêm Hàm Tân sáng rực như một dải thiên hà dưới mặt đất. Đêm ấy, ngồi lại dưới chòi lá của một lão nông, bóc vỏ một trái thanh long ruột đỏ vừa cắt trên cành, cắn ngập răng vào từng thớ thịt mọng nước, vị ngọt thanh mát lạnh lan nhanh nơi đầu lưỡi. Vị ngọt ấy không đơn thuần là đường ngọt của trái cây, mà là sự chắt chiu mặn mòi của sương đêm, của nguồn nước ngầm quý giá chắt lọc qua tầng cát sâu, và của tình người chất phác.
Tới Bình Thuận, du khách sẽ không đến xem một khung cảnh được dàn dựng hào nhoáng. Đó là khoảnh khắc chúng ta ngồi xuống, lắng nghe tiếng thở dài của người nông dân trước những mùa vụ trồi sụt giá cả, rồi lại thấy họ mỉm cười gạt mồ hôi tiếp tục bám vườn. Đứng giữa miền cát bỏng Hàm Tân, nếm trọn vị ngọt mát của trái chín cây, ta mới hiểu rằng: điều làm nên sức hút bền vững nhất của một vùng đất chưa bao giờ là sự dễ dàng, mà là cái cách con người ta chắt chiu sự sống từ chính những cằn cỗi của cuộc đời.
Rời Hàm Tân khi vầng sáng của những đêm chong đèn vẫn còn nhấp nháy phía sau lưng, tôi chợt nhận ra bạn tôi đã đúng, mà cũng chưa hoàn toàn đúng. Bình Thuận có thể chỉ có hai mùa nóng và rất nóng, nhưng nằm sâu dưới cái nắng cháy lòng ấy lại tồn tại một mùa thứ ba dịu mát: mùa của lòng người và những trái đỏ ngọt lành. Mùa ấy chẳng phụ thuộc vào thời tiết hay lịch trình, nó chỉ đợi những ai chịu dừng chân ghé chậm lại, mở lòng ngồi xuống giữa dải cát cằn để cảm nhận và yêu.
nguồn ảnh: B Nguyen
Sẵn sàng cho hành trình?
